Cando alguén menciona o hikikomori, penso en Xapón. Cuartos ás escuras. Mozos que levan meses sen abrir a porta. Unha realidade afastada, culturalmente allea, impensable nas nosas sociedades europeas onde, en teoría, ninguén está realmente só. Pero os datos obríganme a mirar máis de preto. Moito máis de preto.
1 Que é o hikikomori?
O hikikomori é un estado de illamento social grave e prolongado: retirarse de toda participación social durante polo menos seis meses, cun sufrimento ou un deterioro importantes. Non é introversión. Non é quedar na casa unha fin de semana. É desaparecer do mundo, ás veces durante anos, mentres a familia convive con ese silencio sen saber como rompelo.
O termo acuñouno en 1998 o psiquiatra xaponés Tamaki Saito, que calculou que había máis dun millón de persoas afectadas en Xapón. En 2025, o goberno xaponés falaba de 1,5 millóns de casos activos, arredor do 1,2 % da poboación do país.
Durante décadas, Occidente tratouno como unha peculiaridade cultural xaponesa. Algo ligado ao seu modelo educativo, á presión académica extrema e á cultura da honra e da vergoña. «Iso aquí non pasa.» Erro.
2 Europa: os números que incomodan
Unha revisión sistemática de 2025, baseada en 19 estudos e en máis de 58.000 participantes de todo o mundo, situou a prevalencia mundial do hikikomori no 8 %. E o dato máis importante: esa taxa non era moi distinta entre Asia oriental e os países occidentais.
A xeografía xa non protexe a ninguén. Isto é o que sabemos, país por país:
Entre 50.000 e 100.000 mozos e mozas en illamento social grave. Hikikomori Italia xa aparece citada en documentos oficiais sobre a política de saúde mental xuvenil.
Os NEET son o 12,8 % dos franceses de 15 a 29 anos, máis de 1,4 millóns de persoas. Os expertos calculan que entre eles hai varios miles de casos reais de hikikomori.
O Hospital del Mar de Barcelona publicou en 2014 o primeiro estudo clínico europeo: 164 casos documentados, 39 meses de illamento de media, o 73,8 % homes.
O hikikomori non está recoñecido como diagnóstico clínico. En 2025, a Universidade de Plymouth validou o primeiro inventario de risco para a poboación británica e atopou unha forte relación coa depresión e a ansiedade.
Os propios investigadores din que Alemaña vai «20 anos por detrás» de Italia e Xapón. Entre 2008 e 2014 só se rexistraron oficialmente 190 casos, unha cifra que os expertos consideran moi por debaixo da real.
Primeiro caso descrito na literatura científica en 2026: un home que chegou por casualidade aos servizos de psiquiatría despois de máis de 20 anos encerrado na casa por vontade propia.
3 Por que as causas en Europa son distintas
En Xapón e en Corea do Sur, o hikikomori está moi ligado á presión académica e ao medo ao fracaso profesional. En Europa, os detonantes son outros. Os investigadores apuntan sobre todo ao acoso escolar, ao racismo, ás dificultades de integración social, á soidade urbana crecente e, algo que me parece especialmente importante, á fragmentación das comunidades de sempre e á substitución dos vínculos reais polos dixitais.
Arredor do 75 % das persoas afectadas en Europa son homes de 15 a 35 anos. A ruptura social dura de media dous anos, aínda que hai casos que se estenden durante décadas. Moitos non piden axuda porque non saben que o que lles pasa ten nome.
«Unha forma de autosabotaxe máis involuntaria que elixida, e quizais unha nova forma de rebelión pasiva contra as sociedades modernas.»
Dra. Marie-Jeanne Guedj-Bourdiau, psiquiatra do Hôpital Sainte-Anne (París) e presidenta de AFHIKI. Congreso de Psiquiatría L'Encéphale, 2026.
4 O fío invisible entre o hikikomori e a soidade das persoas maiores
En Xapón falan do «problema 80-50»: pais de oitenta anos que coidan de fillos de cincuenta que nunca saíron da casa. O que empezou como un problema adolescente converteuse nunha crise de varias xeracións. Unha enquisa de 2019 identificou 613.000 adultos xaponeses de 40 a 64 anos en situación de hikikomori.
O illamento social non distingue idades. Un mozo que se retira do mundo e unha persoa maior que envellece soa comparten algo fundamental: a invisibilidade. Ninguén os ve ata que a situación xa non ten volta atrás.
A soidade non é un problema xaponés nin un problema das persoas maiores.
É unha pandemia sen vacina que atravesa xeracións, culturas e fronteiras. A OMS recoñeceuna en 2023 como unha crise mundial de saúde pública.
Fundamos CuidadIA despois de ver o que lles pasa ás persoas ás que ninguén chama. Non piden axuda. Aprenden a vivir coa soidade, coma se fose un moble máis da casa.
5 O que lle falta a Europa
Faltan datos, diagnósticos e protocolos de intervención no fogar. E, sobre todo, falta vontade política para mirar o que incomoda: que as nosas sociedades, con toda a súa conectividade dixital, están a producir persoas profundamente soas.
A soidade non se resolve con aplicacións. Necesita presenza real, unha escoita mantida no tempo e unha intervención temperá, antes de que a porta leve demasiado tempo pechada. Onde haxa persoas ás que ninguén chama, hai traballo que facer.
Tes un familiar maior que vive só?
ANA chama cada día, detecta cambios no seu benestar e avisa a familia se algo non vai ben.
Contacta connosco →